Қазақстан заңы ойыншыға не дейді?
«Ойын бизнесі туралы» Заң бойынша Қазақстанда онлайн-казиноға тыйым салынған: казино тек арнайы ойын аймақтарында (Қонаев маңы мен Щучинск ауданы) жұмыс істей алады. Спортқа онлайн-ставка заңды, бірақ тек ҚР Туризм және спорт министрлігінен лицензия алған, .kz доменінде жұмыс істейтін және ставкаларды есепке алудың бірыңғай жүйесіне қосылған букмекерлерде.
2024 жылғы 9 шілдедегі заң сол жылдың 9 қыркүйегінде күшіне енді. Ол ҚР лицензиясы жоқ шетелдік букмекерлерге тыйым салды. Сонымен қатар 21 жасқа толмағандарға, мемлекеттік қызметшілерге, несиесі мерзімінен өткен адамдарға, әскери қызметшілер мен құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне ставка жасауға болмайды.
Mostbet-тің мәртебесі
Mostbet-ті Bizbon N.V. компаниясы басқарады, оның тек Кюрасао лицензиясы бар. Қазақстан лицензиясы жоқ, сондықтан Mostbet елдегі заңды букмекерлердің қатарына кірмейді. Реттеуші мұндай сайттарды бұғаттап отырады: 2025 жылы 11 000-нан астам сілтеме жабылды. Қазақстан банктері офшорлық букмекерге карта төлемін өткізбеуі мүмкін.
Ойыншының өз жауапкершілігі
Заңның негізгі тыйымдары букмекерлерге, ойын ұйымдастырушыларына және жарнамаға қатысты. Дегенмен қай сайтта ойнауға болатынын тексеру — ойыншының өз міндеті. Mostbet ережесі де осыны жазады: клиент өзі тұрған елдің заңын өзі анықтайды, ал қызмет заңсыз саналатын елден кірген аккаунтты оператор жабуға құқылы.
Ересек адам бос уақыты мен ақшасын өзі басқарады. Бірақ шешім толық ақпаратқа сүйенуі керек: шарттарды, тәуекелді және ойынды тоқтату жолдарын алдын ала білген жөн.
Бұл бет жалпы ақпарат береді және заң кеңесі болып саналмайды. Заңдар өзгеруі мүмкін, ал оларды қолдану тұрғылықты жерге, төлем әдісіне және басқа жағдайларға байланысты. Нақты сұрақ бойынша заңгерге жүгініңіз.
21 жасқа толмағандарға ставка жоқ
Қазақстанда бәс тігуге 21 жастан рұқсат етіледі («Ойын бизнесі туралы» Заңның 15-бабы). Mostbet-тің жалпы ережесінде шек 18 жас деп көрсетілген, бірақ сол жерде клиенттің тұрғылықты еліндегі заң талап ететін жас қолданылатыны да жазылған. Қазақстандағы ойыншы үшін бағдар — 21 жас.
Тіркелгенде ойыншы туған күнін көрсетеді, ал оператор кез келген уақытта жеке куәліктің, төлқұжаттың немесе жүргізуші куәлігінің көшірмесін сұрай алады. Жалған дерек — аккаунтты жабуға негіз. Mostbet-тің жауапты ойын бетінде кәмелетке толмаған ойыншы анықталса, оның ұтысы жойылатыны және ол туралы тиісті органдарға хабарлануы мүмкін екені айтылған.
Балаларды қорғау
Компьютер не телефонды баламен бірге пайдалансаңыз, логин мен құпиясөзді браузерде сақтамаңыз. Mostbet ережесі бойынша кәмелетке толмаған адамның аккаунтқа кірмеуін аккаунт иесі өзі қадағалайды. Құрылғының өз ата-ана бақылауын қосыңыз: iOS-та «Экран уақыты», Android-та Google Family Link, Windows пен macOS-та отбасылық шектеулер. Сайттарды сүзетін бағдарламалар төменде, бұғаттау құралдары бөлімінде берілген.
Ойынды бақылау деген не
Жауапты ойын тек тәуелділікке тап болғандарға арналмаған. Бұл кез келген ойыншыға керек әдет: ақша мен уақыттың шегін ойын басталмай тұрып белгілеу және одан шықпау. Басқа тәуелділігі бар адамдарда құмар ойынға тәуелді болу қаупі жоғарырақ.
| Бақылауда ұстайтын әдет | Аулақ болатын әдет |
|---|---|
| Айлық ойын бюджетін алдын ала бекіту | Ұтылған ақшаны «қайтару» үшін ставканы ұлғайту |
| Ойынды ақылы ермек деп қабылдау | Ставканы табыс көзі не қарыз жабу жолы деп санау |
| Тұрақты үзіліс жасау | Түнімен, ашу не мұң үстінде ойнау |
| Ойын мен бонус ережесін алдын ала оқу | Шартын білмей ставка жасау |
| Тек жоғалтса да тұрмысқа әсер етпейтін ақшамен ойнау | Пәтерақыға, азық-түлікке, несиеге арналған ақшаны салу |
| Тоқтайтын ұтыс пен шығын шегін алдын ала шешу | Ішімдік ішіп, дәрі қабылдап не күйзеліс үстінде ойнау |
Ойын бақылауда ма? Белгілер мен өзін-өзі тексеру
Құмар ойынға тәуелділікті «жасырын тәуелділік» деп атайды: алкогольден айырмашылығы, оның сырттай көрінетін белгісі аз. Көп адам мәселесін өзі де мойындамайды. Төмендегі белгілердің бірнешеуін өзіңізден байқасаңыз, тоқтап ойланатын уақыт келді.
Ескерту белгілері
- ойын туралы үнемі ойлайсыз, келесі ставкаға ақшаны қайдан табуды жоспарлайсыз;
- бұрынғы толқуды сезіну үшін ставка сомасын өсіресіз;
- ұтылғанды қайтару үшін қайта-қайта ойнайсыз;
- жоспарлағаныңыздан ұзақ ойнайсыз, тоқтау қиын;
- ойынға жұмсаған ақшаңызды отбасыңыздан жасырасыз;
- ойнау үшін қарыз аласыз, затыңызды сатасыз не кепілге қоясыз;
- ойын арқылы мазасыздықтан, кінә сезімінен не күнделікті мәселеден қашасыз;
- ойын жұмысыңызға, оқуыңызға, ұйқыңызға не жақындарыңызбен қарым-қатынасқа зиян тигізе бастады.
Тоғыз сұрақтан тұратын тест
Тест халықаралық PGSI (Problem Gambling Severity Index) шкаласына негізделген, Mostbet те өз бетінде осы сұрақтарды ұсынады. Әр сұраққа шынайы жауап беріп, ұпайды қосыңыз: ешқашан — 0, сирек не кейде — 1, жиі — 2, әрдайым — 3.
- Шынында жоғалтуға болатын сомадан көп ақша жұмсадыңыз ба?
- Сол толқуды сезіну үшін үлкенірек сомамен ойнау қажет болды ма?
- Ұтылған ақшаны қайтару үшін басқа күні қайта ойнадыңыз ба?
- Ойнау үшін қарыз алдыңыз ба немесе бір нәрсе саттыңыз ба?
- Ойынға қатысты мәселем бар шығар деп ойладыңыз ба?
- Айналаңыздағылар ставкаларыңызды сынады ма, мәселең бар деді ме (өзіңіз келіспесеңіз де)?
- Ойнау тәсіліңізге не ойыннан кейінгі жағдайға бола кінә сезіндіңіз бе?
- Ойын денсаулығыңызға әсер етті ме, соның ішінде күйзеліс не мазасыздық тудырды ма?
- Ойын сізге не отбасыңызға қаржылық қиындық әкелді ме?
| Ұпай | Нәтиже | Не істеу керек |
|---|---|---|
| 0 | Тәуекел белгісі жоқ | Лимит пен үзілісті әдетке айналдырыңыз |
| 1–2 | Төмен тәуекел | Депозит лимитін төмендетіп, ойын уақытын шектеңіз |
| 3–7 | Орташа тәуекел | Тайм-аут алыңыз, бюджетті қайта қарап, жақыныңызбен сөйлесіңіз |
| 8 және одан жоғары | Жоғары тәуекел | Ойынды тоқтатыңыз, өзіңізді шектеңіз және маманға жүгініңіз |
Тест диагноз қоймайды, ол тек уақытында шара қолдануға көмектеседі. Ағылшын тілін білсеңіз, GamCare ұйымының анонимді әрі тегін GamTest сынағын да тапсыра аласыз.
eGov арқылы мемлекеттік өзін-өзі шектеу
2024 жылғы 18 наурыздан бастап Қазақстанда кез келген адам азартты ойындар мен бәс тігуге қатысуын өз еркімен шектей алады. Өтініш egov.kz порталында немесе eGov Mobile қосымшасында беріледі, оған ЭЦҚ (электрондық цифрлық қолтаңба) керек. Қызметті Туризм және спорт министрлігі жүргізеді.
- ЭЦҚ дайындаңыз. Кілтіңіз болмаса, оны алдын ала алыңыз: онсыз өтінішке қол қойылмайды.
- Қызметті табыңыз. egov.kz немесе eGov Mobile ішінен азартты ойындарға қатысуды шектеу қызметін іздеңіз.
- Мерзімді таңдаңыз. Шектеу 6 айдан 10 жылға дейінгі мерзімге қойылады.
- Өтінішке қол қойыңыз. Содан кейін лицензиясы бар букмекерлер сіздің ЖСН (ИИН) бойынша ставка қабылдамайды.
Жүйе іс жүзінде қолданылып жүр: Kazinform мәліметінше, 2026 жылғы мамырға қарай 457 мыңнан астам өтініш берілген.
Ескеріңіз: eGov тізілімі тек ҚР лицензиясы бар және бірыңғай есепке алу жүйесіне қосылған букмекерлерге міндетті. Mostbet — офшорлық оператор, ол бұл жүйеге қосылмаған. Сондықтан eGov-тағы шектеу Mostbet аккаунтын өздігінен жаппайды. Mostbet-те аккаунтыңыз болса, төмендегі ішкі құралдарды да қосыңыз. Mostbet ережесінің өзі де өзін шектегенде ұлттық тізілімді пайдалануға және басқа букмекерлердегі аккаунттарды жабуға кеңес береді.
Mostbet аккаунтындағы бақылау құралдары
Құралдар Mostbet аккаунтына кірген соң профильде қолжетімді (кіру тәртібі тіркелу және кіру нұсқаулығында жазылған). Ереже бойынша лимитті азайту бірден күшіне енеді, ал көбейту тек белгіленген кезең біткен соң іске қосылады. Бұл эмоция үстінде лимитті көтеріп жіберуден сақтайды.
| Құрал | Не істейді | Қашан пайдалы |
|---|---|---|
| Депозит лимиті | Күнге, аптаға не айға салынатын соманы шектейді | Айлық бюджетті алдын ала бекіту үшін |
| Ставка лимиті | Ставка сомасын шектейді | Ұтылған соң ставканы көбейтуге бейім болсаңыз |
| Уақыт лимиті | Сайтта болу уақытын шектейді; шекке жеткенде ойын тоқтайды | Ұзақ сессиялардан арылу үшін |
| Сессия таймері | Ағымдағы сессияның ұзақтығын көрсетеді | Уақытты сезбей қалатын болсаңыз |
| Reality Check | Онлайн болған уақытты, сессиядағы ставкаларды, соңғы ұтыс пен шығынды көрсетеді | Жалғастыру не тоқтау туралы саналы шешім үшін |
| Тарих бөлімі | Ставка, депозит және шығару тарихын сүзгімен көрсетеді | Ай соңында нақты нәтижені есептеу үшін |
| Тайм-аут | 24 сағатқа, 7 күнге, 1 айға не 3 айға кіруді жабады | Қысқа үзіліс керек болса |
| Өзін-өзі шектеу | 1 жылдан мерзімсізге дейін кіруді жабады | Ойынды толық тоқтатқыңыз келсе |
Тайм-аут: қысқа үзіліс
Таңдалған мерзімге аккаунтқа және компанияның барлық сайттарына кіру уақытша жабылады, жарнамалық хаттар келмейді. Мерзім біткен соң аккаунтқа қайта кіре аласыз. Бір апталық демалыс немесе ойынсыз ай керек болғанда ыңғайлы.
Өзін-өзі шектеу: ұзақ шешім
Мерзімі 1 жылдан өмір бойына дейін. Осы уақытта аккаунтқа да, компания басқаратын басқа сайттарға да кіре алмайсыз, депозит салу мен ставка жасау тоқтайды, жарнама жіберілмейді. Шектеуді профиль бетінде өзіңіз қоя аласыз немесе қолдау қызметінен сұрай аласыз.
Қолдау қызметі арқылы сұрау
Профильден құралды таппасаңыз, сайттағы не қосымшадағы live-чатқа немесе Telegram-ботқа жазыңыз. Не керегін нақты көрсетіңіз: мысалы, «аптасына 20 000 ₸ депозит лимиті» немесе «2 жылға өзімді шектеу». Ережеге сәйкес жауапты ойынға қатысты шағымдар басым тәртіппен қаралады: Mostbet оны алғанын 2 жұмыс күні ішінде растап, 5 жұмыс күні ішінде жауап беруге тырысады.
Өзін шектегенде балансқа не болады?
- Баланс. Шотта ақша қалса, ереже бойынша оны өзін шектегеннен кейін де шығаруға болады. Шығару әдеттегі тексеруден өтеді: жеке басты және төлем әдісін растау (толығырақ — Mostbet AML саясаты).
- Белсенді бонустар мен ашық ставкалар. Олардың тағдыры біз оқыған ережелерде бөлек жазылмаған. Шектеу қоймас бұрын қолдау қызметінен сұраңыз.
- Жаңа аккаунт. Соңғы 12 айда өзін шектеген адамнан ставка қабылданбайды, ал бір адамға тек бір аккаунт рұқсат етілген. Mostbet жаңа аккаунт ашылуына жол бермеу үшін профильдегі байланыс деректерін жаңартып қоюды сұрайды.
- Мерзім біткен соң. Оператор сізбен қайта жұмыс істеуден бас тартуға құқылы.
Лимитті іс жүзінде қалай қоюға болады
Лимит бюджеттен басталады. Mostbet бағдар ретінде «еркін табысты» ұсынады: айлық табыстан пәтерақы, коммуналдық төлем, жол, азық-түлік және несие сияқты міндетті шығындарды шегергендегі қалдық. Ойын бюджеті осы қалдықтың шағын бөлігі ғана болуы керек.
Шартты мысал. Айлық табыс 400 000 ₸, міндетті шығын 330 000 ₸, демек еркін табыс 70 000 ₸. Бұл ақшаға жинақ, отбасы мен демалыс та кіреді. Айына 10 000 ₸ депозит лимиті мен аптасына 2 500 ₸ шек ойынды бюджетке залал келтірмейтін деңгейде ұстайды.
- Айлық соманы анықтаңыз. Жоғалтсаңыз да тұрмысыңызға әсер етпейтін соманы ғана алыңыз.
- Оны апталық лимитке бөліңіз. Айлық сома бір кеште таусылуы мүмкін, апталық шек ойынды біркелкі етеді.
- Уақыт лимитін қосыңыз. Мысалы, күніне бір сағат. Шекке жеткенде жүйе ойынды өзі тоқтатады.
- Reality Check-ті іске қосыңыз. Мерзімді хабарлама уақыт пен нәтижені еске салып тұрады.
- Тоқтау нүктесін алдын ала шешіңіз. Қай ұтыс пен қай шығын сомасында ойынды аяқтайтыныңызды ойын басталмай белгілеңіз.
- Айына бір рет тарихты қараңыз. Депозит, шығару және ставка тарихы шынайы нәтижені көрсетеді.
Бастапқы лимитті төменірек қойыңыз: оны кейін азайту оңай, ал көтеру кешігіп іске қосылады. Депозит әдістері мен төлем шектері туралы — Mostbet төлемдері бетінде.
Құмар ойын сайттарын бұғаттау құралдары
Аккаунттағы лимит бір сайтта ғана жұмыс істейді. Құрылғы деңгейіндегі бұғаттау кеңірек қорғайды: ол бірнеше букмекер мен казино сайтын бірден жабады. Бұл ойынды тастағысы келетін ересекке де, үйде бала бар отбасына да пайдалы.
| Құрал | Түрі | Ерекшелігі |
|---|---|---|
| BetBlocker | Тегін бұғаттау құралы | Құмар ойын сайттары мен қосымшаларын жабады |
| Gamban | Ақылы бұғаттау құралы | Бірнеше құрылғыда қатар жұмыс істейді |
| GamBlock | Ақылы бағдарлама | Құмар ойын сайты ашылғанда ескерту шығарып, браузерді жабады |
| Net Nanny | Ата-ана бақылауы | Балаларға арналған веб-сүзгі |
| CYBERsitter | Ата-ана бақылауы | Ашылатын сайттар тізімін өзіңіз баптайсыз |
| «Экран уақыты» (iOS), Family Link (Android) | Құрылғыға кіріктірілген | Сайт пен қосымшаны шектеу, баланың құрылғысын бақылау |
Бағдарламаның бағасы мен мүмкіндігін оның ресми сайтынан тексеріңіз: шарттары жиі өзгереді.
Жақыныңыз ойынға тәуелді болса
Отбасы шындықты көбіне қарыз шыққанда ғана біледі. Ойыншының жақындарына бірнеше кеңес:
- Өзіңізді кінәламаңыз. Ата-ана не жұбай ойыншының таңдауына жауапты емес. Ойыншы ойынын ақтау үшін кінәні басқаға жиі аударады.
- Қарызын бірден жаппаңыз. Тез көмек дұрыс сияқты көрінеді, бірақ ол көбіне ойынды жалғастыруға мүмкіндік береді. Кез келген көмекті ойынды тоқтату жоспарымен байланыстырыңыз.
- Отбасы ақшасын қорғаңыз. Ортақ шоттарға, карталарға және несие рәсімдеуге қолжетімділікті шектеңіз.
- Сабырмен сөйлесіңіз. Айыптаудың орнына нақты жайттарды айтыңыз: қанша ақша жоғалды, қандай уәде бұзылды. Көп отбасы үшін ақшадан гөрі өтірік пен сенімнің жоғалуы ауыр тиеді.
- Көмекке бірге барыңыз. eGov арқылы шектеу қоюды, маманға жазылуды ұсыныңыз. Сізге де қолдау керек, психологпен сөйлесуден тартынбаңыз.
Тәуелділік табысқа, жасқа, жынысқа қарамайды. Жауапты қызмет атқаратын адамдар да ойынды бақылаудан шығаруы мүмкін: бұл мінездің әлсіздігі емес, емделетін бұзылыс.
Көмекті қайдан алуға болады
Қазақстанда құмар ойынға тәуелділік бойынша арнайы мемлекеттік сенім телефонын таба алмадық, сондықтан нөмір жарияламаймыз: тексерілмеген нөмір қиын сәтте адамды адастыруы мүмкін.
Қазақстанда
- учаскелік дәрігерге немесе емханадағы психологқа барыңыз, олар қажетті маманға жолдама береді;
- психотерапевт не нарколог қабылдайтын мемлекеттік немесе жеке клиникаға жүгініңіз;
- eGov арқылы лицензиясы бар букмекерлерде, Mostbet профилінде өзіңізді шектеңіз;
- өзіңізге не басқа адамға зиян келтіру қаупі туса, дереу жедел жәрдем шақырыңыз.
Халықаралық ұйымдар
| Ұйым | Не ұсынады | Сайт |
|---|---|---|
| GamCare | Құмар ойыннан зардап шеккендерге қолдау, GamTest сынағы | gamcare.org.uk |
| Gambling Therapy | Тәуелді адамдар мен олардың жақындарына онлайн қолдау | gamblingtherapy.org |
| Gamblers Anonymous | Өзара көмек топтары | gamblersanonymous.org.uk |
Бұл ұйымдарды Mostbet өзінің жауапты ойын бетінде көрсетеді. Олар шетелде орналасқан, материалдардың тілін сайттың өзінен тексеріңіз.
Mostbet қандай міндет алады
Оператордың жауапты ойын бетінде және жалпы ережелерінде мыналар жазылған:
- Автоматты бақылау. Жүйе сайтта өткізілген уақыт пен күн ішіндегі депозит саны сияқты шектерді фондық режимде қадағалайды. Шекке жеткен аккаунтты жауапты ойын тобы қолмен қарап, ойыншыға хат жазуы мүмкін: бюджетіңіз бен ойынға көзқарасыңыз туралы сұрайды.
- Қолжетімділікті шектеу. Mostbet ойыншылардың мінез-құлқы бойынша статистика жинап, тәуелділікке бейім клиенттің қолжетімділігін шектеуге құқылы.
- Жарнама. Тайм-аут пен өзін-өзі шектеу кезінде жарнамалық хаттар жіберілмейді. Оператор кәмелетке толмағандарға жарнама жасамайтынын мәлімдейді.
- Қызметкерлер. Mostbet қолдау қызметінің қызметкерлері жауапты ойын бойынша оқытылатынын айтады.
- Даулар. Ішкі шағым тәртібі нәтиже бермесе, ереже дауды тәуелсіз ADR органына беруді қарастырады.
Бұл — оператордың өз мәлімдемелері, біз олардың орындалуын тексере алмаймыз. Слоттардың RTP көрсеткіші лоббиде ашылмаған, оны ойынның ішіндегі ақпараттан қараңыз. Mostbet-тің жауапты ойын беті Кюрасао реттеушісінің сайтына да сілтеме береді (онда ол Curaçao Gaming Control Board деп аталған).
Жауапты ойын туралы өтініштеріңізді Mostbet өз құпиялылық саясатына сәйкес өңдейді. Біздің сайт мұндай деректерді жинамайды, бұл туралы құпиялылық саясатымызда жазылған.
Қазақстандағы ойыншыға қысқа жадынама
| Тармақ | Қазақстанда |
|---|---|
| Ең төменгі жас | 21 жас |
| Букмекерлерді лицензиялайтын орган | ҚР Туризм және спорт министрлігі |
| Заңды онлайн-нарық | Тек ҚР лицензиясы бар .kz букмекерлері; онлайн-казиноға тыйым салынған |
| Ұлттық өзін-өзі шектеу тізілімі | Бар: eGov / eGov Mobile, ЭЦҚ арқылы, 6 ай – 10 жыл |
| Тізілім Mostbet-ке қолданыла ма | Жоқ: Mostbet-те ҚР лицензиясы жоқ, бірыңғай жүйеге қосылмаған |
| Mostbet-тің ішкі құралдары | Лимиттер, Reality Check, тайм-аут, 1 жылдан бастап өзін-өзі шектеу |
| Ұлттық сенім телефоны | Тексерілген нөмір табылмады |
Бұл бет Mostbet қызметтерінің Қазақстанда заңды екенін растамайды. Тіркелмес бұрын өзіңізге қолданылатын ережелерді тексеріңіз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Mostbet-те депозит лимитін қалай қоюға болады?
Аккаунтқа кіріп, профильдегі жауапты ойын баптауларын ашыңыз: онда күндік, апталық не айлық депозит лимитін қоюға болады. Бапты таппасаңыз, live-чатқа немесе Telegram-ботқа нақты соманы жазыңыз. Лимитті азайту бірден іске қосылады, ал көтеру кезең аяқталған соң ғана күшіне енеді. Депозит лимитімен бірге уақыт лимитін де қосқан дұрыс.
Тайм-аут біткен соң аккаунтқа қайта кіре аламын ба?
Иә. Тайм-аут — уақытша шара: таңдалған мерзім (24 сағат, 7 күн, 1 ай не 3 ай) біткен соң аккаунтқа қайта кіресіз. Үзіліс кезінде компанияның барлық сайтына кіру жабық, жарнамалық хаттар келмейді. Үш ай да аз болып көрінсе, өзін-өзі шектеуді қарастырыңыз: ол кемінде 1 жылға қойылады.
Өзін-өзі шектеуді мерзімінен бұрын алып тастауға бола ма?
Mostbet ережелерінде шектеуді мерзімінен бұрын алу тәртібі сипатталмаған. Оның үстіне мерзім біткен соң да оператор сізбен қайта жұмыс істеуден бас тарта алады. Сондықтан мерзімді асықпай таңдаңыз: қысқа үзіліс керек болса, алдымен тайм-аутты пайдаланыңыз. Шотта ақша қалса, ереже бойынша оны шектеуден кейін де шығаруға болады.
Жақынымның ойынын қалай шектеуге болады?
eGov-тағы шектеу өз еркімен қойылады және адамның өз ЭЦҚ-сын қажет етеді, сондықтан оны жақыныңыздың орнына қоя алмайсыз. Оны сендіріп, өтінішті бірге толтырыңыз. Ортақ құрылғыларға бұғаттау бағдарламасын орнатып, ортақ шоттарды қорғаңыз. Өзіңізге де психологтың қолдауы артық болмайды. Отбасына арналған кеңестер жоғарыдағы бөлімде жиналған.
